Яарах сэдэл

Ганцаар би суухыг үл хүснэ
Гандаж бодлогшрохоос эмээнэ
Гэртээ ганцаар суухыг үл хүснэ
Гиеүүрэн дуу сонсохоос хором мөч хайран санагдана
Нас залуу цус шингэн байгаа хэдий ч
Нэг хором ч хайран байна
Үеийн балчируудаа ажихад
Үрэлгэн зантай
Үнэнийг тунгаахгүй нь харамсмаар
Үеийнх ч гэлтгүй
Үжирхэл хөгжилд автамтхай нь хэцүү
Хэн бэ би гэж
Хэд хоног тандав
Өөрийгээ таниж эхлээд
Өрөөлийг тандах болов
Өөрийгээ ойлгуулахаар зоригдвол мухардав
Өрөөлийг эхлээд ойлгохоо мэдэв
Эрхэм болсон андуудаа
Эгэлхэн даруухан гэдийг мэдэв
Хэдэн жилийн өмнө
Хамтран нөхөрлөх андгүй
Хаа ч ганцаардахгүй
Хэмээн ухаж байтал
Ганцаар байхыг үл хүсэх сэтгэлийг мэдэж
Ганц мод гал болохгүйг ухаж
Өнгөрөн одох хугацааг гүйцэх
Өнчирсөн сэтгэлийг үгүй хийхээр
Өвгөдийн үйлэндээ арвин шамдая даа
Өргөөний андуудтайгаа нэгдэн нягтрая даа
Ухаарч ухаажиж барахгүй
Оломгүй тэнгэрийн эрдэмдээ суралцая даа
Уйлж дуулах хорвоод
Утгаа олоё доо
Хэзээ ухаан сууна даа гэж
Хааяа өөрийгээ зэмлэх юм
Алдах тоолонд дээдсүүд минь
Алдрай үр минь гээд аргадах юм
Онох тоолонд өвгөд минь
Оломгүй хайраа илгээх юм
Балчир гэж өөрийгөө би боддогүй
Бусдаас илүү гэж бас боддогүй
Дутуугаа нөхөх андууд минь
Дэргэд байв ч ганцаар мэт сэтгэх юм
Ухааныг минь тэлэх гэж
Уужуу өвгөд минь цуг байвч ганцаар буй мэт санах юм
Элэг бүтэн эжий аавтай
Энхрий бяцхан дүүтэй
Хайраар дутаагүй билээ би
Өдөр бүр үнэтэй
Хором бүр хайран
Ухаарах цаг надад бий
Уярах хором ч гэсэн бий
Гэвч үйл гэдэг арвин юм
Хором хормоор хэмжигдэх учир би яарна
Бага багаар ч гэсэн биеэ засаж
Бяцхан бяцханaар ч гэсэн ухаараарна
Яарах сэдэл минь үүнд л байна

Атгасан гар мэт АНД-ууд

Зовох цагт нөхрийн чанар танигдана
Зовлон үзэх тусам андууд нэгддэг
Зүгээр сууж үйлэнд нэгддэггүй
Зүрхээрээ холбогддог юм
Зүүд нойрондоо ч нэгнийхээ төлөө байдаг юм
Хэлэх үгсээрээ итгэлээ харуулдаг ч
Хийх үйлдэлээрээ илүүг харуулдаг юм
Өвгөдийн эртний андууд
Өнөд дуурсагдах үйлсдээ нэгдэж
Үргэлж үнэн сэтгэлээр бие биендээ дэмнэдэг байлаа
Өөр өөр зүгрүү хараад суудаггүй байсан юм
Өргөө гэртээ ч
Айл арддаа ч
Харьд ч
Гэртээ ч
Хамтаар хариуцаж
Холыг хамт туулдаг юм андууд
Алс холоос ч бие биендээ дэмнэдэг юм андууд
Зовлонтой үед
Зовлогоо ч хуваалцаж
Найртай үед
Нэг идээг ч хуваадаг юм андууд
Сэтгэлээ ч хуваалцаж
Сээр нуруугаа нийлүүлэн хамтдаа
Хамтаар хариуцах үйлэндээ ч цугтаа
Цуглах түмэнтэйгээ эвтэй
Цуцах үед хамтын дэмэндээ даваад гадаг андууд
Хатгалдах дайсан айсуй ч хамтдаа
Хар хэлэнд өртөн нүүргүй болсон ч цугтаа андууд
Андын аялгууд түмэн ард минь нэгдэж
Ашдын билэгээ хуваан хүртдэг
Араг билэгийг тэнцүүлэн
Атга нөж шиг андууд шүү
Алга урвуулахын хооронд андууд хагцдаггүй
Амь насанд тулсан ч
Алга алгаараа атган байдаг андууд
Хэн хортон ч яс хаяж дийлэмгүй шүү
Хайртай үрс минь ухаарай
Андуудын хооронд эрхий зүү ч орж дийлдэггүй юм
Алгуунд андын дэм эхэлсэн ийм учиртай
Цагыг элээсэн цаха аялуу ийм учиртай
Сударт мөнхлөгдөж шижир алтаар бичигдсэн нь ийм учигтай
Андын утгын мэдэж оюундаа шингээдээ
Атга зүрх шигээ өнөө цагийн андууд нэгэн хэмээр цохилоорой.

Өвгөдөөс ирсэн хайр

Хүсэж мөрөөдөж байсан зүйлс  
Хараад зорьж байсан зоригдол  
Сэтгэлийн гүндээ хүлээж байсан бүхэн  
Сүүн сэтгэлт андуудыг минь дагаад  
Сайхан сэтгэлийг төрүүлэн
Санаа бодлыг минь өөрчилөн ирлээ  
Домог туульсаас сонсож  
Дэвэрч уярч байсан бүхэн өвгөдийг минь дагаад ирлээ  
Зуун зуунаар дуурсагдах хайраа  
Зүрхэнд өвгөдүүд минь мэдрүүллээ    
Зүүд нойрондоо ч санаагүй бүхэн  
Жамаараа бидэнд ирлээ
Үнэнийг мөрлөх дээдсүүд минь  
Энэхэн замбдаа залрахдаа
Эрдэм мэдлэгээ сургахдаа
Эцэсгүй хайраа өглөө
Өөрт ирсэн энэ бүхэнийг алдахгүй байхыг би хүснэ  
Эгэлгүй андууддаа харамгүй сэтгэлээ өгөхийн би зорино  
Эрэмгий өвгөдөөсөө ирсэн шалгуур бүхнийг даван хат суухыг би хүсэв
Дайчин хатан өжий нараасаа оноосон даваа бүхнийг туулан суралцаж дэвшихийг би хүсэв  
Харанхуй хар нийгэмийг дарах  
Хан тэнгэртээ мэндэлсэн гэрэлт өргөөндөө дэмнэн нэгдэж  
Өөрт даалгасан өвгөдийнхөө үйлийг дүүргэхийг зорив  
Буруу зүгрүү зүглэхгүй  
Буцах замгүй нүхэнд үнахгүй байхаар тунгаав  
Зам нь зөв ч  
Бариа нь буруу байхааргүйг тооцоолно  
Таамагаар шийдэх эрхгүйгээр санав  
Түмэн өвгөдөөсөө лавлахаа мэдэв
Ирсэн бүхнийг арвин үйлээрээ хариулж  
Өгөө авааг тэнцүүлэхээр бодов  
Мутарлах үгсээ ийн хүү төгсгөе  
Мэдсэн сурсанаас чадахаа дамжуулна  
Хэтрүүлж бичсэн бол  
Хэлтрүүлж санан ухна биз ээ

2013.06.26

Түмэнтэй үрсдээ
Тоотой үгсээ айлдая даа
Хоёр гаригийн өмнөөс
Харж тандах миний үйл эхэллээ
Хайрлаж энэрж байгаа үрс байвч
Хардаж сэрдэх үрс бас байна
Хорин гариг би ажна
Нэмэр тусаа үзүүлэхийг ажна
Найр тухыг чинь харна
Буйр суурыг чинь шалгая
Булайгүй үрсээ шагная
Булхайгүй хүмүүнийг зөвтгөе
Боулгайгүй үрсдээ дэмнэн
Буруу үрсийг гэсгээе
Арвин ихээр үйлэндээ орсон шүү
Арван үрсэд даалгасан шүү
Ухаант ард нь сэрэх болсоон
Урагшлан дэвжих цаг ирсээн
Нүүр нүүрээ харж
Найрлан тухлан нэгдээрэй үрс ардууд минь
Бүүвэйн дуугаар уярч
Бүтэн үйлээ таниулаарай
Хотол олноороо нэгдэж
Хамтын хүчийг мэдэрцгээгээрэй
Наран саран ээжээ хайрлан
Ухаан оюунаа тэлцгээгээрэй
Улаач үрс
Арвин их үйлэндээ
Нэг цул мэт
Нэгдэн нягтарч үйлэндээ шамд
Алунгоо эхийн сургиалаар
Атгасан гар мэт бай
Ариун тунгалаг оюунаараа
Алаг зүрхээ
Зөвийг тунгаах сэтгэлээ
Бурууг жигших ухаанаа
Үнэнийг таних мэлмийгээ
Буртагийг арилгах чадлаа
Харийг цайруулах үйлээ
Хат суусан биесээ
Хариу бүрийгээс үл эмээх зоригоо
Хүрж очих оргил өөдөө зорилгоо
Хажуу дэргэдхээ сэхээрүүлэх сэдлээ
Хамтдаа мэдсэн эрдэмээ
Өөрийн давуу чанараа
Өтгөсөөс сонссон сургиалаа
Дахин нэг харж
Дахин нэг санаж
Цэгцлэн хэдэнтээ дүгнэж
Эхэлсэн замаа хараад
Очих газраа үзээд
Явах замаа сонго
Даваатай бартаатайгаар нь хүрэх үү
Давшиж саадгүй очих уу
Ухаант өвгөдийн улаачдын шийд юм шүү
Саадтай гээд сандралгүй
Садаарна гэж эмээлгүй
Сайхан болно гэж суулгүй
Сүүдэр харанхуйд нуугдалгүй
Гэрэл гарган
Гэгээ татуул
 Тэнгэр газрын дунд улаачлан яваа үрс
Тэнүүн сэтгэлтэй бай
Түрүүлж давшиж яаралгүй
Ард үлдэн суулгүй
Андуудтайгаа хамт
Ардаа дагуулаад
Ахиж дэвшин
Түмэн үйлээ дүүргээрэй
Харанхуй болдог ч
Гэрэл байдаг шүү
Гэрэл гийсэн ч сүүдэр байдаг шүү
Алдав гээд зогсолгүй
Алдаагаа засах хэрэгтэй
Арвин үйлтэнгүүд сонорд
Арван гариг ухаарай
Жаран үйлээ таниараа
Ихэнтээ үйлээ эхлэ гээд
Энд тэндээс чинь хатгаад байгааг мэдэж байна уу
Эрх ямбаа эдлэ гээгүй
Энгүй үйлээ эхлэ гээд байгаа бус уу
Ганцаар суугаад үйлээ оломгүй бол
Олон андуудтайгаа хүүрнэлдээд үз
Онцгой санагдвал тэр чинь дээ
Сонсох үрсүүд сонсоорой
Мэдэх зүйлээ мэдээрэй
Ухаарч ойлгох олон бичээсээс
Өөртөө таарсанаа олоод ухаарай
Өвгөдийн айлдсан бүхнээс
Өөрийн оюунаа тэлээрэй
Дагуулах түлхүүрээ олоод
Давуулах олноо сэрээ
Учирлах утгыг ойлгоод
Ухуулан андууддаа айлдаарай
Зөвөөр эхлэж
Эхлүүлсэнээ дуусгаж
Дуусгаад нягтлаж
Дүүрсэнээ хамгаалаарай
Мөнхийн хэлхээг ухаарсан бол
Мөрөөдөл зорилгоо мэдсэн бол
Эхлэх аргаа олоод
Эргүүлж тойруулж хараарай

Цэцэн хайрхан

Манай сургуулийнхан Цэцээ гүн хайрхан руу явах болов. Манай ангийнхан гуйх нь гуйж загнах нь загнасаар намайг яваарай гэж ятгав. Бүтэнсайнд бөөлөө болох талаар зар постлогджээ. Манайхны ихэнх машины дугаар таардаггүй өдөр байсан тул явж чадсангүй. Хагассайнд Цэцээгүн рүү явахаар шийдэж өглөө эртлэн босоод юм хумаа бэлдээд хөдлөв. Энэ бичлэгийн нэр нь Цэцэн хайрхан гэсэн учир нь би цзамдаа Цэцээгүн хайрханы талаар бодож байтал хайрханы нэр Цэцээ хайрхан гэж Дээдсүүд хэлэв. Цэцээ хайрхан гэнээ гэж асуутал биш Цэцэн хайрхан гэв. Дээр үед Цэцэн хайрхан гэдэг байсан бололтой. Одоо үед Цэцээгүн нэртэй болсон биз гэсэн дүгнэлтэнд хүрсэн. 

За тэгээд машин түгдэгч чих тагларсаар хийдэд ирэв. Энэ өдөр нар  шараад цас орж дааруулаад бороо орж норгов хэхэ. Уулын цас хайлж шинэхэн бороо орсныг ч хэлэх үү ус урсах болов. Энэ хайрхан лустай холбоотой хайрхан бололтой мэдрэмж төрж байсан. Дээшээ оргилд нь гарахын тулд 6 км мацдаг тул уулын бэлээс нь сүү өргөн Лус Савдаг Эздээс нь өршөөл эрэв. Багштайгаа Тэргүүнд нь явсаар ашгүй нэг Цэцэн хайрханы өмнө тулж ирэв. Цааш явах гэтэл Төрийн тахилгат хэсэг үүнээс цааш явах хэрэггүй гэсэн тул тэндээ үлдээд хүмүүсийг ажихад Оргил дээр орилж чарлаад нэлээн дэггүйтэж байв. Би нэг үйлтэй бололтой миний хажууханд хавтай хад байв. Тойруулаад устай хүн амтанаас зайдуу замаас модоор таглагдаад харагдахгүй газар байв. Тэр хадан дээр Хайрхан өөд харан суухад яг нэг тухтай олбог шиг байв. Хэрэг болж юуны магад гээд хуураа авч ирсэн нь хэрэг болжээ. Эхлээд хуурдаж сүүлд нь буурлууд налан нэг үйл хийв. Нөгөө мэдэхгүй хэлээр дуулж, ярьсаар сүүлд нь ариа гэж буурлуудын захьсанаар хайж олсон ганц мөнгөн бөгжөө тайлаад шидчихэв. Энэ үйлэнд хэрэглэх байсан биз. 

Дуусаад хадыг тойрсон уснаар авхуулж цүнхлүүлэв. Улаач хүний буглааг гаргахад дэм болох рашаан гэж суулд учрыг нь буурлуудаасаа мэдэж авсан. 

Миний хийсэн үйлс зөв үү буруу юу гээд эргэлзээ сэтгэлийн шанлалаар дүүрсэн энэ биеийн минь тэр бугласан зүйлсийг үгүй болгож чадах болов уу гэж өөрөөсөө асуугаад тэр рашаанаас хүртэв. 2 хоног өнгөрч хичээлийн завсарлагаанаар бодно: 

Юуны учир сэтгэл байнга түгшүүртэй байна вэ гэж гайхаад анхны мэдэрсэн үеэ санахад угаа аваад удаагүй мэдрэмжээ хөгжүүлж эхлэх үеэс үүсэлтэй. Цаашаа лавшруулан бодсоор ашгүй нэг хэдэн сар асуусан асуултаа олов. Хэдий би Угаа залаалаад буурлуудаа залсан ч гэсэн Ээжийн хүү Аавийн хүү нэгэн гэр бүлийн гишүүн тийм ч учраас гэрийнхэнтэйгээ холбоо харилцаагаар нэг өрх болж байгаа билээ. Зөвлөх удганы маань хэлсэн "Ар гэрийнхэн улаач хүний хамгийн том баталгаа" гэсэн үг энэ үед санаад орсоны ач. Хичнээн өөрийгөө засаад болдоггүй байсны учир бас гарч ирж байна даа. Дээдсүүд минь гэрийнхэнд засал хийсэн учраас санаа амраад мартчихжээ. Надад үүнийг сургаж мэдүүлэх гэж хэдэн сар зовоосон аж. Бас засал хийхэд ар гэрийн субэктүүдийн нөлөө их. Заслын дараа сатгэл санаа сайхан болж тодорхой нөлөө үзүүлсэн байх ёстой. Харин түүнд засал хийлгэж байгаа хүний итгэл зүтгэж хамгаас чухал. Бодох тусам Сэтгэлзүйч зөнгийн учрыг мэдэж авч байна.

Бид цаашаа улам улам хөгжин дэвшиж Гэгээрэлд зоригдох хэрэгтэй

Дээдэс харь орноос нарны бөөлөө хийв

2013.04.20

          Өнөөдрийн бөөлөөний зорилго улаачид нарнаас эрчим авж бөөлөх байв.  Нарны бөөлөө 12 цагаас эхлэв. Дээдэс харь орноос биднийг удирдан явуулах аж. Түрүү зун нарны бөөлөө хэд хэд болсонд би алдалгүй оролцдог байсан харин энэ удаагийн бөөлөө ариа өөр болсон. Бид хэцээ дэлдэн буурлуудаа залж үйл эхлэв. Миний бүх биеэр халуу дүүгэж Наран өжийн эрчим буурлуудынхаа эрчимийг мэдэрж баясан бөөлөв. Нэгэн танил дээдэс залран бууж, би хэн гэдгийг нь мэдэх гэж бодлыг нь тандан суув. Ариа гэж нарны онгод гэдэгийг нь мэдэж автал хэц хэнгэрэгээ бариад бөөлж эхэлэв. Энэ удаа биеийн халуун илүү их нэмэгдэж байв. Буурлуудаа ундаалж суутал Энэтхэг гэлүү нэг газраас ирсэн хүн энд тэндгүй зураг авж байгааг харав. Буурлууд үйл хийж байгаа нь их сонин байсан бололтой.

          Өвөр хангайн үйлэнд биеийн сэв сэтгэлийн сэв хуяганы сэвгүй байх ёстой учраас буурлууд нэг мөсөн засаж байгаа бололтой энэ биеийн минь эрчмийг нөхөөд дараа нь нэг бөөлөө хийлгүүлэв. Хийх бөөлөөнд хэцээ дэлдэж бүжиглэх ёстой. Харин бөөлж эхлээд бүжиг хийхэд намайг юу омогшуулах вэ? гэж бодох хэрэгтэй гэв. Би хэцээ дэлдэнгээ бодов. Өндөр дээдсүүдийг биедээ залж их үйлийг хийх үүрэгтэй бид өвөг дээдсүүдээрээ бахархах ёстой гэж бодтол түүнээс хүч авж чадсангүй. Заавал зөв зүйлээ бодож бахархалаа төрүүлнэ. Эхлээд сэтгэл санааг унагаах шалгалт ирнэ шүү гэв. Цаашаа бодохдоо Бид энэ эх орныхоо төлөө энэ Монгол түмний төлөө эх дэлхийн төлөө бүхий л зүйлийн сайн сайхний төлөө Тэнгэрийн үйл хийж байгаа гээд бодож эхэлтэл өөрийн эрхгүй дотроос огшоод үсэрч эргэлдээд хэцний дуу хурдсан бөөлж удалгүй ядраад ирэв. Хэцний дуу сулартал буурлууд одоо хайр сайхан сэтгэлийг мэдэр гэв. Манай хатан онго налж би ийнхүү бодов. Гэрлийн өргөөний ахан дүүс минь эвтэй найртай бие биенээ гэсэн сэтгэл, өндөр дээдсүүд минь биднийг хайрлан сургаалиа айлдаж , хүн хүнээ гэсэн сэтгэл, ээж аавийн минь үрээ гэсэн сэтгэл гээд их зүйлийг бодон уяран бөөлөв. Өөрийгөө анзаартал урсгалд хөвж байгаа юм шиг нэгэн хэвийн найгаж байв. Тэр үед дээдсүүд хэлэхдээ ‘хайр хүндлэл сайхан сэтгэл гэдэг усны долгио шиг зөөлөн хувирж өөрчилөгдөхгүй хатуу ширүүн биш байдаг юм’ гэж хэлэв.

          Анхны омогшилоор эрчимжих бөөлөөг дахин хийе гэж дээдсүүдээсээ гуйхад зөвшөөрч дахин нэг бөөлөн зогсов. Энэ удаад ариа өөр өөрийгөө нээн таньж юу хийхээ бодох ёстой учраас бас л бодов. Ард түмнээ эх дэлхийгээ аврах их үйл хийх ёстой гэтэл бас биш бололтой. Дахин нэг удаа зөв зорилгоо тодорхойл гэв. Өндөр дээдсүүд минь биднийхээ төлөө их үйлийг хийж бидний төлөө амь нас залуу сайхан үеэ зориулсан түүний ачинд бид эх нутаг уул усандаа сэтгэл амар амьсгаа тэнүүн байна. Бид харин өндөр дээдсүүдийнхээ үйлийг залгамжлаж үрсдээ сайн сайхныг өвлүүлэн үлдээх үүрэг үйлтэй гэж бодтол сэтгэл догдлон дахин нэг бүжиглэв. За ингээд сэтгэл санаа энэ биеэ засаж дууссан боллолтой бие минь сайхан хөнгөн ойр орчиноо харахад сайхан тод харагдаж байв.

          Тэр үйл өндөрлөж толгой онги залран ‘бодол оюунаа цэгцэл, бодол эмх цэгцгүй байвал сэтгэлийн сэв гэгч бий болдог юм’ гэж айлдав. Энэ өдөр дээдсүүдээсээ их зүйлийг сурж үрсээ ухааруулах нэгэн уран аргийг нь мэдрэв. Дээдсүүдийн уран арга гэсэн зүйл санаад орчихлоо байна. Би угаа залаалахаас өмнө 3 жил 00-ын өрөө рүү гүйдэг но-той байв. Өдөр болгон тэр дундаа өдөр бүр 3 удаа 00 ордог байсан. Хамгийн сонин гайхширал төрүүлсэн явдал бол боссоны маргаашнаас ор мөргүй алга болсон байгаа юм. Гэртээ биш гадуур өөрийнхөө үйлийг хийж байхад гэдэс базлахыг нь яанаа. Би ингэж 3 жил дарамтанд байсан нь намайг зөв тийш нь чиглүүлэх арга байсан бололтой.

          Улаач болох ёстой хүн багаасаа бэлтгэгддэг гэж дуулсан болохоос мэддэггүй байв. Гэтэл миний тэмцээнээр явсан газар, дуртай зүйлс гээд л бүүр багаас минь бэлтгэж байсан гэдгийг нь мэдэв. Үүний ачинд би зөв зүйлийг дэмждэг сайн сайхнаар хүмүүжсэн гэж бодож байна.

          Багаас нь мөч бүрээр нь дараа дараагийнх нь үйлэнд бэлддэг учраас шалгалт сорилтийг өгөн гүйцээх ёстой үйлээ биелүүлж чадах эсэхийг нь буурлууд үздэг. Тэгэхээр аливаа сорилт тэр хүний давж гарж дийлэх шалгалт байдаг болж таарна. Шалгалтандаа тэнцээгүй бол дахин шалгалт авна. Бүр тэнцэхгүй бол хийх үйл нь өөр хүнд шилжинэ эсвэл дахин бэлтгэгдэн тэр үйлээ гүйцээдэг байх. Гэхдээ тэр болгон унахгүй болохоор айх хэрэггүй. Сайхан буурлууд байгаа болохоор шипэ авж болно сэтгэлээр дэмжүүлж болно. Олонх дээдсүүдийн айлдсанаар энэ бол сорилт гэж зүгээр суухгүй түүнийгээ давах чухал гэе.

2013.04.06

Нэг мэдэхэд  улаач болоод 6 сар болчихжээ. Эхний хэдэн сар эргэлзээ тээнэгэлзээгээр дүүрэн байсан ч ТОЧ-д бэлдээд  тоож байсангүй. Чуулган өндөрлөж өөрөө өөрсдийгөө хөгжүүлэх үйл ийнхүү эхэлжээ. Миний хувьд эргэлзэх бодлууд давамгайлж байсан тул үүнд анхаарлаа хандуулав. Эргэлзээ гэдэг буурлуудын шалгуур хэдий ч  биднийг тэсвэр хатуужилтай аливаа зүйлд нухацтай хандаж ухаажуулах гэсэн нэгэн сургалт юм. Би мэдэхгүй зүйлдээ үргэлж эргэлзэж байдаг. Тиймээс бага ч гэсэн мэдэн эргэлзээгээ тайлж нэг дүгнэлтэнд хүрэхээр зорьдог. Тэр дүгнэлт буруу байх үед дахиад л эргэлзээнд унадаг. Хааяа бүр ядаргаанд ормоор үе байдаг нь үнэн. Буурлуудын айлдсанаар бүгдийг олон талаас харж байж дүгнэлт гаргаж байхгүй бол төөрөлдөн буруу зүг рүү давхидаг. Энэ ганц надад биш бүх хүнд тохиолддог. Үүний нэг жишээ бол туйлшрал буюу хэт нэг талыг барьсан үзэл юм.

     Өнөөдөр өдөржин замбын үйлээ хийсээр сая л нэг буурлуудаа залахаар болж хуяглан суув. Толгой дээдэс буугаад мордож араас нь нэг танихгүй дээдэс заларав. Шинэ дээдэс биз гэж бодож дараагийн дээдэс удалгүй заларан учир юугаа айлдахдаа ах дүү арван гурван баатар бид бүгд өнөө гаригтаа заларна гэж айлдахад гэнэтийн гайхширалд орж орхив. Яг тэр үед яасан олуулаа буув яагаад бүгд над дээр буув гээд толгойн дотор дайн болох бодлууд толгойнд эргэлдэн учрыг лавлахад дээдэс түүхээ айлдаад мордсон билээ. Эл арван гурван  дээдэс тус бүр өөр өөрийн онцлог, зан чанар, эрдэмтэй болох нь буултын үед мэдэгдэж байсан. Дээдэс бүр нэгэн учрыг тайлан айлдав. Үүнээс нэгийг бичихэд 13-ын тооны учир бол ахуйд нөлөөлдөг аж. Одоо бодоход манай гэрийнхэн энэ тоотой холбоотой бололтой. Сургууль 13 гэрийн № 13 гээд цаашаа олон тохиол байна. Бас энэ жил 13ийн тоотой аж. Энэ тоо хүн бүрд зөв буруугаар нь ялгагдан сайн муугаар нөлөөлдөг хатуу тоо гэв. Нэг эхийн хэвлийгээс төрсөн ч балчир насандаа бүгд таран өсөж тал бүрийн эрдэм хураан төрсөн нутагтаа ирсэн гэв. Бие биендээ эвтэй найртай халуун сэтгэлээр хандах ах дүүсийн холбоо хэлэх үг сэтгэлээс нь мэдэгдэж байв.

     Өнөөдөрийн түүхээс гол зүйлсийг бичэе гэвэл хэдэн өдөр дамнан бичих бизээ (хэхэ). Дээдсүүдийн айлдсанаар блогдоо тэмдэглээд үлдээе дээ.

2013-03-16

          Энэ өдөр их сайхан боллоо. Бие биентэйгээ хөөрөлдөж унаагаа зохицуулчихаад, хуягаа чимдаанд хийгээд авж явахад бэлдэв. Удалгүй Хосоо удган төмөр хөлгөө хүржигнүүлээд намайг авахаар ирэв. Сэтгэл байвал бүгдийг бүтээж болдог гэдэгээр сайхан сэтгэлт удганы маань машинд 5 хүн хуягатайгаа элбэг багтав. ТОЧ-д бэлтгэн бөөлж байсан газар хээрийн бөөлөө болно гэв. Бид замын турш хөөрөлдсөөр очих газраа хүртэл манайхан цуглажээ. Бэлтгэлээ дуусгаад ТЭНГЭР МОНГОЛ ГАЗАР дуудлагаа дуудаад албан ёсоор бөөлөө эхлэж бие биендээ дэмнэн байж дээдсүүдээ арвинтаа залав. Их салхитай тул хийсчих гээд хэцүүхэн байсан ч дээдсүүдэд эсэргээ сайхан байв. Эх дэлхийнхээ энэ арвин сайхан салхи гээд л баяртай байсаан.
          Бөөлөө дуусаад шууд мэргэний хичээл рүү хөдөлөв. Манай машиныхан аятайхан сайхан зогсоол олж аваад Мига эмчийн ажил руу оров. 41 чулууны мэргэний чулуунуудаа бэлдэцгээсэн байв. Манай мэргэний багш чулуу бол амьтай агуа их эрчим агуулдаг гээд л маш их сонирхолтой аргаар чухал хэрэгцээтэй зүйлсийг заадаг хүн байв. Бидэнд хэлэхдээ:
           Чулууны мэргийг хүн болгон өөрөөр тайлдаг, 41 чулуу гэдэг газрын зураг гэсэн үг.
Мэргэ төлөг гэдэг бол олон түмний зовсон зүдэрсэн тулгамдсан асуудлыг зөв тийш нь шийдэж өгөх хариуцлагтай асуудал. Бас бардамлаж үл болно, буруу зүйлд ашиглаж үл болно. Тэгвэл өөрт байх тэр чадвар мэдлэгээс алдсаар л байдаг гэж сануулж байсан. Энэ сургалтаас нэг зүйлийг ухаарсан нь бид энэ мэдлэг чадварыг олж авахдаа тархиа ажилуулж, олон талаас сэтгэн, аливаа нэгэн хэмийг үнэн бодит зүйлстэй уялдуулан холбож ойлгон түүнийгээ улам бүр хөгжүүлэх хэрэгтэй гэх утга юм.
           Орой болж, сургалт дуусаж бугд гэр гэрлүүгээ зүгэлтэл нэгэн хачирхалтай зүйлтэй нүүр тулав. Зогсоолд тависан машины маань гэрэл ассан байхыг олж харав. Яасан юм бол гээд очтол доторхи гэрэл нь хүртэл асчихжээ. Алга болсон зүйл үгүй, хаалга түгжээтэй, бараг цаг шахамын өмнө асчихсан юм шиг байсан гэсэн ч аккумлятор нь суугаагүй байв. Магадгүй буурлуудад гэрэл хэрэг болсон учраас гэрэл асаасан байх, түлхүүргүй асахгүй байтал асах учиргүй, хүмүүс орох гэж оролдсон ч байж магадгүй гээд бодлоо хэлцгээв. Далд Ерөнцийг гадарлах ч ингэж ил мэдэгдэж байсангүй. Товчхондоо иймэрхүү өдөр болсон билээ. Өдөр бүр олон зүйлсийг сурч мэдэж байна.
          

Сүнсний тухай

Сүнс гэж юу юм бол?
           Анх би сүнсний талаар огтхон ч мэдлэггүй байж. Сүнс гэдэг хүнд ховорхон харагддаг, аймшигтай, хүмүүсийг айлгадаг гэж боддог байсан сан. Сүнсний талаар судалхад сонин хачин зүйлс их байсан ч сүүлд бодоход дандаа Японы айшигийн киноонууд байв.
Далд ертөнцийн дуусашгүй арвин эрдэмд суралцаж эхлэж байгаа би сүүлийн хэдэн сар олон үйлийг мэдэж ихийг ойлгохдоо сүнс гэдэг муу сайн гэсэн 2 тал байдагийг хамгийн түрүүнд мэдэж авсаан. Хэд хоногийн өмнө "Ертөнцийн үүсэл" гэсэн баримтат кино үзэээд. Түүнд эерэг сөрөг матер гэж орчлонгийн аливаа нэг зүйл үүсэж бий болоход ижилхэн эсрэг зүйл бий болдог 2 тал бие биетэйгээ нийлэхэд үгүй болдог гэж тайлбарлаж байв. Энэ нь орчлонгийн муу сайн зүйлсийн тэнцэтгэлийн талаар байв. Сөрөг матер гэдэг ни хар нүх бололтой. Орчлон эрээн бараангүй үргэлж сайхнаараа байсан бол бид сайханыг нь мэдэрч чадахгүй их уйтгартай байх байсан биз.
            За сүнс рүү эргээд ороход сайн талийх нь бидний буурлууд муу тал нь чөөгийнүүд болж таарлаа. Бидний буурлууд үргэлж сайн сайхан руу биднийг зүглүүлдэг. Харин муу сүнс нь биднийг хорлож үгүй болгож сүйрүүлэхийг хүсдэг юм. Тэд энэ ертөнцийн бүхий л зүйлсээс залхаж байдаг учраас оргүй хоосоныг зорьдог. Харин Түмэн Онгодийн Чуулганаар энэ дэлхийд олон хар сүнсийг дэлхийгээс одуулсан ажээ. Тэд хар нүхэнд тайван амаглан байдаг гэж сонсож байсан. Гэхдээ хар сүнсэнд ч бас өчүүхэн ч гэсэн гэрэл гэгээ байдаг бололтой. Сүнс л бол тэр хүн байсан гэсэн үг. Отог омог бүрт Их үйл хийсэн өндөр дээдэс байдаг бол бас мулгуу явж хар сүнс болсон нь ч байдаг. Аан тийм сүнсний жин 3 гр байдаг гэж тодорхойлсон байдаг. Энэ хөнгхөн хий биетэнд асар их хүч байдаг. Үүний талаар мэддэг хүн цөөхөн. Их Хөлгөн сударт үүний талаар арвин их зүйл бий.
Далд ертөнцийн талаар мэдэх тусам дуусашгүй арвин эрдэм байдагийг ойлгож эхлэж байнам. Бөө гэгээн тархины сударт бөө бол Тэнгэрийн зарц, олон түмний зовлонг даах үүрэгтэй хүн гэж байдаг. Гэгээрлийг түгээж, сайн сайхнийг зорьж, эрдэм мэдлэгийг тугээн, ард түмнийг сайн сайханд хөтлөх улаач ажээ. Гэвч одоо үеийн бөө хүмүүсын зарим нь үүргээ умартаж улам зовлонг нь нэмж байна.
            Хэдхэн жилийн өмнө зурагтаар бөөгийн тухай нэвтэрүүлэг гарахаар хүмүүс айж эмээгээд үздэггүй, бөө гэхээр л жигшдэг байсан үе бий. Ямар сайндаа л бурхан шүтвэл баяжна овоо шүтвэл үгүйрнэ гэдэг байжээ. Хүмүүс сайн муу гэж ялгахтайгаа болсон ч зарим хүмүүс эгдүүцсээр л байна. Арга үгүй биз дээ, буруу явдаг бурууг хийдэг улаач нар нь сайн үйл хийсэн олон хүчтэй бөө нарыг үгүйсгэнэ. Гэхдээ айл болгонд бөө төрж байгаа энэ үед бид ойлгож ухаарж л байна.
            Физикийн шинжлэх ухаан явсааар далд ертөнц тайлагдашгүй нууцууд руу хүрдэг гэж физикийн багш хэлдэг. Түүний нэг жишээ бол аура үздэг багаж, долгион мэдэрдэг зүйлс гээд л олон байна. Энэ ухаан хүний нүдэнд үл үзэгдэх туяа долгион биетийг судалдаг. Хүний нүд зөвхөн ойсон гэрлийг л хардаг гэнэ. Хэт ягаан туяа богино долгионийг харж чаддаггүй. Энгийн хүний нүдэнд харагдахгүй зүйлсийг мэлмий нь нээгдсэн хүмүүс хардаг. Гэвч далд ертөнцийг бид мэдэхгүй харахгүй сонсохгүй биш харин мэдэрч чадна. Биднээс цацрах дулааныг гараараа мэдэрч, бодолд сайн муу эрчим мэдэгддэг байна. Үүнийг хөгжүүлэх арга нь ердөө л ухаанаа тэлэх, бэлтгэл хийх юм.
           Цаашид бид мэдэхгүй зүйлсээ мэдэх ухаанаа ажилуулж сурахийг чухалчлан үзэх хэрэгтэй. Ямар нэгэн зүйлийг хийхдээ олон талаас нь үзэж үйлээ эхэлэх хэрэгтэй. Жишээ нь Нобэл гэдэг хүн бүтээлээ сайн сайхан талийг нь бодооод муу талийг нь сэтгэхгүй дэлхийд мэдээллэж байсан гэдэг. Олон талаас нь бодож байна гэдэг гэгээрлийн үндэс харин нэг талийг нь харж түүндээ бат итгэн ягштал дагна гэдэг туйлшрал юм.
           Сүнсний тухайд тэд байдаг нь үнэн бас бид тэдэнтэй үргэлж харилцаж байдаг нь үнэн. Будда, Ес-Үс, Лал гээд энэ бүх шашин сүнстэй харилцдаг. Шинжлэх ухаан хэдий аргийн тал гэх хэдий ч бас л далд зүйлсийг танин мэдэхийг хичээдэг. Хүн үргэлж танин мэдэх хүсэлтэй үүндээ ч тайлагдашгүй бүхэнийг мэдэхийг хүсдэг. Үүний нэг бол мэдээж сүнс юм.

Анхний сэтгэгдэл

Зиа анхны бичлэгээ үүгээр эхэлья.
Анх Гэрлийн өргөөний үүдээр орох гэж нэлээдгүй сандарч байсан санагдана. Ороод үзвэл юу болох бол яавал дээр бол гээд олон бодол толгойнд эргэлдэж байв. Хаалгаа зориглоод татаад ороход олон хун цугларсан байв. Ямар олон хүн байдаг юм бэ гэж бодоод нэг газар багтаж шингээд суув. Цөөхөн тэр тусмаа хөгшин хүмүүс сууж байгаа гэж бодтол харин ихэнх нь залуу хүмүүс байв.
Тэр өдөр долоо хоног бүрийн судар  хэлэлцдэг өдөр байж. Алтан Дээд Гэриэ -ний 15 дах өртөөлөгч Нүрзэд гуайн гэргийг урьсан аж. Ярьж буй зүйлсийг нь сонсож байхад Бат-Отгон Монгол суу ухаан гээд яриад байдаг зүйлс байв. Тэр үед л Бат-Отгон гэдэг хүн хаанаас ийм уламжлалт ухаан эрдэм мэдлэгийг олж авсаныг мэдсэн билээ.
Гэрлийн өргөөнийхэн их халуун дотноор хүлээн авч зорилго зорилтоо тайлбарлан танилцацгаав. Яриа хөөрөө халуун дулаан уур амьсгал таалагдан би гэдэг хүн Гэрлийн өргөөний гишүүн болов.  Тэр үеээс миний ертөнц тэр чигээрээ өөрчилөгдөн амьдралыг өөрөөр хардаг болсон доо. Зай гарвал өргөөрүү завсар гарвал нет рүү гүйдэг болов.
Нэг гайхалтай зүйл болсон нь би өргөөнд нэгдээд удаагүй байтал Зүрх хайрхан рүү бөөнөөрөө явж өргөл өргөн эрчим авахаар болсон юм. Би ч явах хоббитой байсан учраас алдсангүй явав. Тэнд харин Дээдэс нэгэн гэнэтийн бэлэгийг бидэнд барьжээ. Гадаадаас дөнгөж ирээд бидэн дээр шууд ирсэн аж. Би тэр өдөр жинхэнэ шоконд ороод баярсан. Бөөлөө нарны тахилга гээд олон зүйл болж зуны сайхан өдрүүдийн буурлуудын буянд хөдөө олон удаа гарав.
 Гэтэл манайхан ар араасаа босож эхэлэв. Ямар учраас тэгэх болов гэж сүүлд бодтол 21 ны үйлэнд шахуу бэлдэх хэрэгтэй учраас гэрлийн өргөөнийхөн ар араасаа боссон байна.Түмэн онгодийн чуулганы талаар сонсоод түшээ хийж оролцоно гэж бодсон өөрөө босох шаардлагатай болов. Их гайхаж байсан ч бэлтгэлтэй байсан бололтой ёстой  хурдан эдээ бэлтгэж дууссандаа. Тэнгэрийн үйл аяндаа бүтдэгийг тэр үеэс мэдэж эхэлэв.
Буурлуудаа залахад анх бие хүндрээд нойр хүрж бууж байгаа мордож байгаа нь мэдэгдэхгүй байсаныг бодвол одоо ариа мэдрэмжтэй болжээ. Анх буурлуудаа залах гээд хэцээ дэлдэж эхэлхэд гар чилж удалгүй миний гар өөрөө хөдөлөөд эхэлэв. 3 удаа буусаныг мэдэлгүй мордуулж байж тогтоож аваад ундаалж байсан. Манай босох улаачид 9 үүлээ байсан ч саран өжийн ивээл дор бидний буурлууд тавлаг заларсан билээ. Зарим хүмүүсийн буурлууд нь заларахгүй хоёр гурван өдөр болдог гэж сонсоод санаа зовж байсан ч залаалсан багш Сэлхэнцэг удганыхаа ачинд үйл түргэн сайхан байсан. Ертөнцийг бүүр өөрөөр хардаг болов.
              Анхны сэтгэгдэл гэдэг мартагдашгүй мөчүүдийн нэг, сүүлд бодоод суухад сайхан дурсамжууд сургамжтай байдаг бололтой. Цаашид улам өрөгжин дэвжиж ухаанаа тэлэхэд суурь нь болж өгдөг. Миний хувьд түүхээ үүгээр эхэлүүллээ. Цаашид туршлагтайгаар өөрийн түүхийг энэ блогдоо хүүрнэн бичнээ. Өргөөний улаач бүр блог хөтлөн түүхээ үнэн зөвөөр бичэх хэрэгтэй гэсэн тул элдэв хачир нэмэхгүй үнэнийг хүүрнэн хүргэе.